Nieznana muzyka teatralna i filmowa Krzysztofa Pendereckiego

Odnalezione po latach partytury muzyki Krzysztofa Pendereckiego, pisane w latach pięćdziesiątych i sześćdziesiątych XX wieku dla teatrów lalkowych, dramatycznych i do filmów, zostały nagrane i trafiły na specjalny portal internetowy „Muzyczny ślad Krakowa”. Jest to już drugi – po wydaniu w 2018 roku płyty CD z utworami Stanisława Radwana – wyjątkowy projekt Krakowskiego Forum Kultury, mający na celu dokumentację muzyki filmowej i teatralnej. W nagraniach muzyki Krzysztofa Pendereckiego udział wzięli: Orkiestra Akademii Beethovenowskiej pod dyrekcją Macieja Tworka (wieloletniego asystenta Krzysztofa Pendereckiego), chór Cracow Singers oraz wokaliści Annika Mikołajko i Jacek Wróbel. Wśród zarejestrowanych nagrań znalazła się m.in. muzyka ze spektakli w Starym Teatrze, Teatrze Lalek „Arlekin” czy z filmu Nie ma końca wielkiej wojny Wytwórni Filmów Dokumentalnych i Fabularnych. Nagrania są dostępne bezpłatnie na stronie www.muzycznyslad.pl od 30 października 2020 roku. Projekt dofinansowany został ze środków Narodowego Centrum Kultury w ramach programu Kultura w sieci.

Przygoda Pendereckiego z teatrem rozpoczęła się w 1957 roku Złotym kluczykiem Jekateriny Borysowej w reżyserii Władysława Jaremy w krakowskim Teatrze Lalek „Groteska”, a współpraca z filmem – w 1959 roku w Studiu Filmów Rysunkowych w Bielsku-Białej Bulandrą i diabłem w reżyserii Jerzego Zitzmana i Lechosława Marszałka. Penderecki był wtedy młodym, dwudziestokilkuletnim kompozytorem „na dorobku” i obok komponowania Polymorphi czy Trenutworzył muzykę użytkową do filmów animowanych, teatrów lalkowych, teatrów dramatycznych i do filmów krótkometrażowych. W wielu artykułach okolicznościowych po śmierci Mistrza pisano o jego „muzyce filmowej”, przytaczając tytuły obrazów Wajdy czy Kubricka, choć powstało ledwie kilka takich filmów fabularnych, a ponadto reżyserzy wykorzystali w nich napisane już wcześniej utwory koncertowe. Natomiast oryginalnych partytur do różnych filmów animowanych – i dla dorosłych, i dla dzieci – Penderecki napisał prawie trzydzieści, zaś do filmów dokumentalnych, krótkometrażowych i fabularnych – oprócz znanego Rękopisu znalezionego w Saragossie – jeszcze dziesięć.

Największym i wciąż wymagającym opisania i nagrania obszarem artystycznej aktywności kompozytora stanowią partytury dla teatrów – do roku 1980 Penderecki stworzył oprawę muzyczną do prawie siedemdziesięciu spektakli, począwszy od teatrów lalkowych „Banialuka” w Bielsku-Białej do Marionetteatern w Sztokholmie i od Teatru Słowackiego do Teatru Polskiego, współpracując z najwybitniejszymi reżyserami, takimi jak Konrad Swinarski, Jerzy Jarocki czy Józef Szajna, i współuczestnicząc w inscenizacji najważniejszych dzieł dramatycznych Mickiewicza, Conrada czy Bergmana.

Żmudna kwerenda zachowanych rękopisów, przeprowadzona przez Magdalenę Figzał-Janikowską i Andrzeja Kosowskiego (kuratora projektu), doprowadziła do odnalezienia pierwszych partytur, które zostały nagrane w Krakowie pod koniec września tego roku. Jest to muzyka do spektakli: O krasnoludkach i sierotce Marysi (Maria Konopnicka, reż. Irena Wojutycka, 1957, Teatr Lalek Arlekin w Łodzi), Przygody warszawskiego misia (Kazimiera Jeżewska, reż. Stanisław Ochmański, 1958, Łódź), Tomcio Paluch i wilk (Jerzy Zaborowski, reż. Stanisław Ochmański, 1961, Teatr Lalki i Aktora w Lublinie), Dziady (Adam Mickiewicz, reż. Bohdan Korzeniewski, 1963, Teatr im. Juliusza Słowackiego w Krakowie) i Nie-boska komedia (Zygmunt Krasiński, reż. Konrad Swinarski, 1965, Stary Teatr im. Heleny Modrzejewskiej w Krakowie) oraz filmu Nie ma końca wielkiej wojny (reż. Jan Łomnicki, 1959, Wytwórnia Filmów Dokumentalnych i Fabularnych).

Nagrania są dostępne od 30 października 2020 roku do posłuchania bezpłatnie na stronie www.muzycznyslad.pl

W realizacji projektu udział wzięli:

Orkiestra Akademii Beethovenowskiej
Dyrygent: Maciej Tworek
Chór Cracow Singers
Soliści: Annika Mikołajko i Jacek Wróbel
Reżyser dźwięku: Małgorzata Polańska (DUX), montaż: Igor Szymański
Kurator projektu: Andrzej Kosowski
Kwerendy: Magdalena Figzał-Janikowska, Andrzej Kosowski

 

Biogramy wykonawców:

ORKIESTRA AKADEMII BEETHOVENOWSKIEJ

fot. Bruno Fidrych

Jeden z czołowych polskich zespołów symfonicznych młodego pokolenia. Tworzą go najwybitniejsi studenci i absolwenci europejskich wyższych szkół muzycznych, m.in. Akademii Muzycznej w Krakowie, Hochschule für Musik und Darstellende Kunst w Stuttgarcie, Hochschule für Musik w Karlsruhe, Royal Music Conservatoire w Brukseli, Conservatoire International de Musique w Paryżu i Universität für Musik und darstellende Kunst w Grazu. Zespół rozpoczął działalność w 2003 roku, tuż po sukcesach na 53 festiwalu Jünger Künstler Bayreuth.

W 2005 roku, za sprawą Elżbiety Pendereckiej, Orkiestra Akademii Beethovenowskiej zadebiutowała podczas IX Wielkanocnego Festiwalu Ludwiga van Beethovena w Warszawie, gromadząc wyśmienite recenzje oraz otrzymując wiele zaproszeń do udziału w prestiżowych festiwalach w kraju i za granicą.

Orkiestra nagrała dotychczas dwadzieścia płyt, między innymi dla wytwórni DUX Poland, Centaur Reccords USA, Le Foxx Music oraz Universal Music. Podpisała również kontrakt z renomowaną oficyną wydawniczą EMI London KPM. Z równie wielkim sukcesem jak po partytury muzyki klasycznej, Orkiestra Akademii Beethovenowskiej sięga po przeboje muzyki rozrywkowej czy filmowej. Na koncie ma nagrania ścieżek dźwiękowych dla takich gigantów jak Warner Bros czy Monolith, współpracę z kompozytorami Hansem Zimmerem, Elliotem Goldenthalem, Michałem Lorencem i Janem A. P. Kaczmarkiem, a także rejestrację niezwykle popularnego albumu „Siedem Pieśni Marii” (Universal Music Polska), który w błyskawicznym tempie zyskał status platynowej płyty, sprzedając się w nakładzie przekraczającym 300 tysięcy egzemplarzy.

W marcu 2018 r. nakładem wytwórni Universal ukazał się album Waves of My Life z muzyką emirackiego twórcy Ihaba Darwisha. Koncertowa premiera z udziałem Orkiestry Akademii Beethovenowskiej i samego kompozytora miała miejsce na słynnym Abu Dhabi Music Festival.

Artystyczną i organizacyjną pieczę nad zespołem pełni od samego początku Marcin Klejdysz. Od listopada 2013 roku, na zaproszenie artystów Orkiestry Akademii Beethovenowskiej, funkcję pierwszego dyrygenta sprawuje maestro Jacek Kaspszyk.

Wysoką klasę orkiestry potwierdza również współpraca z największymi autorytetami sztuki dyrygenckiej, kompozytorami i solistami, wśród których znaleźli się Krzysztof Penderecki, Jean-Luc Tingaud, Gabriel Chmura, Michał Dworzyński, Wolfgang Seeliger, Andreas Spering, Łukasz Borowicz, Cristiano Vasquez, Michał Klauza, Piotr Sułkowski, Paweł Przytocki, Steven Isserlis, Kaja Danczowska, Krzysztof Jabłoński, Aleksandra Kurzak, Łukasz Długosz, Gautier Capuçon, Małgorzata Walewska, Aleksander Kobrin, Kolja Blacher, Wibi Soerjadi, Thomas Quasthoff, Konstantin Scherbakov, Ingolf Wunder, Christian Lindberg, Oystein Baadsvik, Kevin Kenner, Bartosz Koziak, So-Ock Kim, Edita Gruberova, Iwona Sobotka, Rafał Bartmiński, a także triumfatorzy i uczestnicy XVII Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. Fryderyka Chopina w Warszawie: Charles Richard-Hamelin, Szymon Nehring, Dmitry Shishkin, Krzysztof Książek.

Zespół gościł na słynnych scenach koncertowych Europy i świata, w tym Alte Oper Frankfurt, wiedeńskiej Musikverein, Great Hall of People w Pekinie, Xinhai Concert Hall, Sanat Concert Hall w Stambule, Emirates Palace w Abu Dhabi czy Konzerthaus w Berlinie. Regularnie występuje na Wielkanocnym Festiwalu Ludwiga van Beethovena Warszawie, Festiwalu Muzyki Polskiej w Moskwie, Last Night of the Proms in Cracow, Międzynarodowym Festiwalu Muzycznym Chopin i jego Europa w Warszawie, a także Festiwalu Muzyki Filmowej w Krakowie, podczas którego w 2014 roku miał zaszczyt uświetnić spektakularną Międzynarodową Galę 100-lecia Amerykańskiego Stowarzyszenia Kompozytorów, Autorów i Wydawców (ASCAP).

Orkiestra daje cykliczne koncerty z Chórem Koncertowym Darmstadt, gdzie od 2011 roku pełni rolę zespołu rezydującego. Przykłada także ogromną wagę do edukacji najmłodszych melomanów. Przy wsparciu Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej oraz lokalnych samorządów zrealizowała kilkadziesiąt koncertów w cyklach: Bolek i Lolek symfonicznie, Bajkowe melodie, Ptasie plotki czyli rzecz o muzyce. Na zaproszenie Krakowskiego Biura Festiwalowego orkiestra zainaugurowała otwarcie hali Tauron Areny dla 16 tysięcy najmłodszych widzów w produkcji Pixar in concert. Od 2010 roku realizuje również autorski cykl koncertowy „Jeszcze polska muzyka…” promujący zapomniane skarby muzyki polskiej.

Więcej:
www.oab.com.pl
www.facebook.com/BeethovenAcademyOrchestra
www.instagram.com/beethovenacademyorchestra

 

Cracow Singers

fot. Erdős Dénes

Zespół skupia doświadczonych śpiewaków, których wspólnym dążeniem jest realizacja projektów wysokiej próby zarówno pod względem konceptualnym jak i wykonawczym. Zespół koncentruje swoją działalność na przedsięwzięciach autorskich, interdyscyplinarnych, wypracowuje nowe pomysły łącząc różnorodne obszary i cennych Partnerów. Zespół wyróżnia konsekwentnie wypracowywana estetyka brzmienia oraz jakość interpretacji.

Cracow Singers prezentuje programy a cappella z muzyką dawną i współczesną, współpracuje z instrumentalistami oraz z orkiestrami w różnorodnych repertuarach. Cracow Singers zaproszony został przez wydawnictwo Internationale Musikverlage Hans Sikorski z Hamburga do współpracy w międzynarodowym projekcie prezentującym kompozycje Lery Auerbach. Pierwsza z cyklu – 72 Angels – In splendore lucis wykonywana jest przez Cracow Singers wraz z Raschèr Saxophone Quartet zaś druga, pn. Ars Goetia – in umbra lucis z Kwartetem Śląskim. Zespół współpracuje z Orkiestrą Stołecznego Królewskiego Miasta Krakowa Sinfonietta Cracovia wykonując dzieła Krzysztofa Pendereckiego i Arvo Pärta oraz z Orkiestrą Akademii Beethovenowskiej realizując koncerty oraz nagrania.

Cracow Singers jest autorem światowego prawykonania najdłuższej, odnalezionej i zrekonstruowanej kompozycji Wacława z Szamotuł pn. Lamentationes.  Oparta na modelach historycznych rekonstrukcja Lamentationes, pozwoliła na pierwsze od czasów renesansu wykonanie tego dzieła 29 marca 2018 w Krakowie oraz 30 marca 2018 w Szamotułach.

W ciągu zaledwie 6 lat działalność zespół dokonał rejestracji 4 wydawnictw płytowych: Soyka & Cracow Singers. Shakespeare a cappella. dwupłytowy album z udziałem Stanisława Soyki, SUB URSAE Under the Northern Sky z wszystkimi dziełami Wacława z Szamotuł – płyta otrzymała nominację w 2019 roku w prestiżowym konkursie The International Classical Music Awards, Koniunkcja Panufnik – płyta zawiera 5 premier nagraniowych utworów Roxanny Panufnik, Tabulatura Joannis de Lyublyn 1540 – Sacrum et Profanum – z premierowymi rekonstrukcjami utworów z największej tabulatury renesansowej Europy.

Zespół uczestniczy w wydarzeniach kulturalnych miasta Krakowa m.in. Cracovia Sacra, Misteria Paschalia, Festiwal Muzyki Filmowej, Miłosz Festiwal czy Sacrum Profanum, zapraszany jest również do uczestnictwa w festiwalach w kraju i za granicą. m.in. Wien Modern, Banchetto Musicale, L’Orgue de Chaource, Festiwale Szekspirowskie (Gdańsk, Erywań, Bitola), Festiwal Górecki-Penderecki w Katowicach, Festiwal Fide et Amore w Żorach, Festiwal Muzyczny „Dialog Kultur” w Chrzanowie, Gorczycki Festiwal, Międzynarodowe Festiwale Muzyki Organowej i Kameralnej. Cracow Singers prezentuje program z utworami a cappella Krzysztofa Pendereckiego pod artystycznym kierownictwem dr hab. Macieja Tworka. W tym również programie Cracow Singers podjął współpracę z Hover State Chamber Choir of Armenia.

Cracow Singers angażuje się również w projekty edukacyjne oraz społeczne – współpracuje z Muzeum – Nadwiślański Park Etnograficzny w Wygiełzowie i Zamek Lipowiec w zakresie realizacji wydarzeń upowszechniających i interpretujących kulturę tradycyjną i ludową, oraz współpracuje z Zakładem Karnym w Nowym Wiśniczu. Rezultatem projektu jest utworzenie chóru Tolerancja w Zakładzie Karnym Nowy Wiśniczu. Obecnie zespół kierowany przez Karola Kusza pracuje nad nowym repertuarem.

Cracow Singers miał zaszczyt śpiewać podczas uroczystości otwarcia Muzeum Polaków Ratujących Żydów im. Rodziny Ulmów w Markowej w dniu 17 marca 2016 roku. Kierownikiem artystycznym Cracow Singers jest Karol Kusz.

Więcej:
www.cracowsingers.pl

 

Maciej Tworek

fot. Beata Frysztacka

W krakowskiej Akademii Muzycznej studiował fortepian w klasie prof. Jana Hoffmana, chóralistykę, oraz dyrygenturę w klasie prof. Józefa Radwana. Brał udział w dyrygenckich kursach mistrzowskich prowadzonych przez Helmutha Rillinga, Rogera Norringtona i Kurta Masura. Jako asystent współpracował z Valerym Giergievem i Lorinem Maazelem. W latach 2005 do 2012 był dyrygentem Capelli Cracoviensis. Jest wykładowcą Akademii Muzycznej w Krakowie.

W 2002 roku rozpoczął dyrygencką współpracę z Krzysztofem Pendereckim. Jej owocem był m. in. udział w nagraniu z orkiestrą Sinfonia Iuventus kompletu jego symfonii i koncertów instrumentalnych. W roku 2018, w ramach obchodów jubileuszu 85-lecia urodzin kompozytora dyrygował II koncertem skrzypcowym Metamorfozy z Rundfunk-Sinfonieorchester Berlin w Filharmonii Berlińskiej z Anne Sophie Mutter jako solistką, z którą następnie odbył tournée po Chinach  z towarzyszeniem orkiestry Sinfonia Varsovia.

Koncertował w Europie, Azji i obu Amerykach, dyrygując takimi zespołami jak, m.in.: The Hilliard Ensemble, Narodową Orkiestrą Symfoniczną Polskiego Radia, Oxford Philharmonic Orchestra,, Tonhalle Orchester Zürich, Deutsche Radio Philharmonie, Dresdner Philharmonie, NDR Radiofilharmonie, MDR Sinfonie Orchester, Orquesta Sinfónica de Galicia, Orkiestrą Symfoniczną Czeskiego Radia, Państwową Orkiestrą Symfoniczną Nowa Rosja(koncert towarzyszący Zimowej Olimpiadzie w Soczi w 2014r.), Orquesta Sinfonica Simon Bolívar de Venezuela, Coro Sinfonico Nacional Juvenil de Venezuela, Orquesta Filarmόnica de Bogotá, KBS Symphony Orchestra (Korea Południowa), Tokyo Metropolitan Symphony Orchestra, The Jerusalem Symphony Orchestra, Orkiestrą Akademii Beethovenowskiej, wiekszością zespołów filharmonicznych w Polsce oraz zespołami Filharmonii w Ostravie, Brnie, Astanie.

 

Annika Mikołajko

fot. Beata Mikołajko

Magister sztuk muzycznych oraz wokalistyki, sopran koloraturowy, muzyk, multiinstrumentalistka, pedagog, żeglarka, absolwentka Akademii Muzycznej w Krakowie na Wydziale Edukacji Artystycznej i Rytmiki oraz Wydziale Wokalno-Aktorskim, absolwentka Akademii Muzycznej w Katowicach oraz studiów podyplomowych z zakresu Zarządzania Kulturą na Uniwersytecie Jagiellońskim. Swój warsztat wokalny doskonaliła na kursach i zajęciach m.in. u Stefanii Donzelli, Jerzego Artysza, Bożeny Harasimowicz, Janusza Niziołka, Aleksandry Raszyńskiej, Christopha Strehla, Olgi Pasiecznik, Kate Peterson i Małgorzaty Ratajczak.

Jako solistka debiutowała na scenie Filharmonii Krakowskiej w operze „Peleas i Melizanda” pod batutą Gabriela Chmury. Zaśpiewała między innymi partię solową w oprawie muzycznej Jana Pilcha do filmu animowanego Xo Xo – Pocałunki i uściski Wioletty Sowy oraz wystąpiła jako solistka na koncercie premierowym utworów Eugeniusza Popławskiego i Silvera Coopera. Była solistką w prawykonaniu utworu Michała Dormana Dodi li va ‘ani lo, Małej Mszy G-dur Mariusza Kramarza oraz utworu Karola Osmana Hortus Nocti na sopran i orkiestrę. Zajmuje się wykonawstwem muzyki operowej, operetkowej, oratoryjnej, chóralnej i współczesnej. Współpracuje z wieloma chórami i młodymi kompozytorami. Występuje jako solistka na krajowych i międzynarodowych festiwalach.

Prowadzi szereg warsztatów muzycznych i umuzykalniających. W ramach szerzenia kultury morskiej wydała w 2017 roku książkę Szanty i ich muzyczno-edukacyjny charakter w środowisku marynarzy w erze wielkich żaglowców. Uczestniczy aktywnie jako prelegent na wielu krajowych i międzynarodowych konferencjach naukowych oraz publikuje artykuły naukowe z zakresu sztuki muzycznej.

 

Jacek Wróbel

fot. Arkadiusz Lida

Urodził się w Hrubieszowie na lubelszczyźnie. Ukończył PSM I i II stopnia im. K. Szymanowskiego w Zamościu w klasie śpiewu Wiesławy Grabek-Woś. Jest absolwentem Wydziału Wokalno-Aktorskiego Akademii Muzycznej im. F. Nowowiejskiego w Bydgoszczy, gdzie kształcił się pod kierunkiem dr Jacka Greszty. Uczestniczył w seminariach i mistrzowskich kursach wokalnych prowadzonych m.in. przez: Urszulę Kryger, Macieja Witkiewicza, Stefanię Toczyską, Włodzimierza Zalewskiego, Maję Nosowską – Posławską, Ewę Pobłocką oraz Elene Stachowską z Odessy. W roku 2011, jako stypendysta programu Erasmus, kształcił się w Conservatorio Superior de Música Óscar Esplá de Alicante w Hiszpanii. Jako student wielokrotnie uczestniczył w Międzynarodowym Operowym Forum Młodych (w ramach Bydgoskiego Festiwalu Operowego), wcielając się w role Guccia w operze Gianni Schicchi G. Pucciniego (2010), Hrabiego Robinsona w operze Potajemne małżeństwo D. Cimarosy (2012), Jana Janickiego w operetce Student żebrak C. Millöckera (2013), Arsamene w operze Xerxes J. F. Händela (2014).

Laureat nagród i wyróżnień: Nagroda Specjalna za najlepsze wykonanie pieśni F. Chopina na Konkursie Wokalnym w Lublinie; III miejsca na Konkursie Wokalnym w ramach Turnieju Muzyki w Lublinie; I wyróżnienia na Konkursie Wokalnym w ramach III Festiwalu Muzyki Włoskiej Belcanto Per Sempre we Włocławku; I miejsca w Bitwie Barytonów w Krakowie. Od sezonu artystycznego 20015/2016 artysta Opery Krakowskiej, gdzie można go usłyszeć i zobaczyć w rolach: asystenta Poety w operze Turek we Włoszech G. Rossiniego; Hermanna w operze Opowieści Hoffmanna J. Offenbacha; Amantio di Nicolao w operze Gianni Schicchi G. Puciniego; Notariusza w operze Cyrulik Sewilski G. Rossiniego; handlarza starzyzną, krupiera, Hiszpana w operze Kandyd L. Bernsteina. W sezonie artystycznym 2019/2020 rozpoczął współprace z Teatrem Muzycznym Arte Creatura, gdzie zadebiutował rolą Moralesa w operze Carmen G. Bizeta.

 

Organizatorem projektu jest Krakowskie Forum Kultury – Instytucja Kultury Miasta Krakowa.

Patronami medialnymi są: RMF Classic i Miesięcznik „Teatr”.

Dofinansowano ze środków Narodowego Centrum Kultury w ramach programu Kultura w sieci.  

 

        

Social media
Szukaj...
Skip to content